برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

115

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

البريد ) « 383 » بود ، كه براى هر ايالت رئيس پست ويژه‌اى اعزام مىداشت ، « 384 » كه از ميان آنها ما به طور مثال از خراسان مطلع هستيم . « 385 » در وهله دوّم ، وظيفه به خصوص مهمّ و به طور كلى معروف مأموران پست ارسال اخبار « 386 » به دربار خليفه بود ( به همين سبب نام آنها « صاحب البريد و الخبر » و « مشرف » - بازرس ) « 387 » بود . نبردها و پيروزيها « 388 » ، تهاجمات اقوام كوچ‌نشين ، « 389 » و نيز محتواى نامه‌هاى [ در بين راه ] توقيف شده « 390 » تا دجله و همچنين تا دربار حكمرانان محلى اطلاع داده مىشد : اينكه به خصوص براى سرعت در پست ارزش قايل مىشدند ، قابل درك بود . در سال 6 - 195 ه / 11 - 810 م از فعاليّت خاصّى در اين زمينه گزارش شده ، كه براساس آن خبر فتحى از بيش از 250 پرسنگى در ظرف سه روز اطلاع داده شده است . « 391 » عضد الدولة پس از تنبيه يكى از قاصدان پستى كه تأخير كرده بود ، متوسط پيمودن مسافت را به 150 پرسنگ در روز افزايش داد . « 392 » اخبار فورى ، از جمله اخبار فورى ايران به‌ويژه توسط

--> ( 383 ) . براى جزئيات راجع به آن نگاه كنيد به : قدامه : كتاب الخراج ، ص 184 و بعد ( در حدود سال 925 م ) - Lokk 151 . ( 384 ) . « صاحب البريد » ( بيهقى : تاريخ ، ص 153 ) : همچنين « متصرف فى الاعمال البريد » : ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ص 369 . ( 385 ) . طبرى ، تاريخ 3 ، ص 712 ( سال 191 ه / 807 م ) ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ج 2 ، ص 369 ( حدود سال 339 ه / 950 م ) ، همان كتاب ، 430 ( حدود سال 8 - 367 ه / 978 م ) ؛ بيهقى ، تاريخ ، ص 153 ( حدود سال 430 ه / 1039 م در بلخ ) . ( 386 ) . به همين وضوح نزد بيهقى : تاريخ ، ص 429 ( حدود سال 426 ه / 1035 م ) . ( 387 ) . ابن خرداذبه : المسالك و الممالك ، 8 و بعد ؛ يعقوبى : تاريخ ، ج 2 ، ص 556 : « صاحب الخبر » ؛ Barbier de Meynard im J . AS . 1865 , S . 9 ; Cornelis van Arendonk in der EI , II 422 . سياست‌نامه ، ص 65 - 57 مطالب ديگرى درباره بازرسان را داراست ( 388 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 81 ( سال 194 ه / 11 - 810 م ) . ( 389 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 506 ، 515 ( سال 426 ه / 1035 م ) . ( 390 ) . طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1583 ( سال 251 ه / 865 م ) . ( 391 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 81 . ( 392 ) . ابن جوزى Bl . 120 براساس Mez 22